12 mei 2026

Het openbare ziekenhuis Enfermera Isabel Zendal in Madrid heeft een geavanceerd robotisch exoskelet geïntroduceerd dat bedoeld is om de kwaliteit van de zorg voor patiënten met amyotrofische laterale sclerose (ALS) te verbeteren.

Volgens een persbericht van de Gemeenschap van Madrid is dit wereldwijd de eerste keer dat dit soort technologie wordt gebruikt bij patiënten met deze aandoening. Het apparaat, dat is ontworpen om fysiologische bewegingspatronen na te bootsen, is bedoeld om patiënten met neurologische aandoeningen te ondersteunen en te trainen.

Fátima Matute Teresa, MD, minister van Volksgezondheid van de regering van de Gemeenschap van Madrid, zei: “Zeven patiënten per dag zullen kunnen profiteren van dit apparaat, wat een aanzienlijke sprong voorwaarts betekent en intensievere therapieën mogelijk maakt die zijn aangepast aan de individuele capaciteiten van elke patiënt.”

Wat zijn deze apparaten?

Deze systemen combineren verschillende gecoördineerde componenten.

• Robotisch exoskelet: Een structuur die beweging genereert en aanpast

• Loopband: regelt de loopsnelheid van patiënten

• Gewichtsondersteuningssysteem: een harnas waarmee patiënten met ernstige zwakte veilig kunnen trainen

• Therapeutinterface: een monitor die wordt gebruikt om gegevens te bekijken en trainingsinstellingen aan te passen

• Feedbacksystemen voor patiënten: een scherm met therapeutische spelletjes of virtual reality-weergaven waarmee patiënten hun loopbeweging kunnen visualiseren, wat de motivatie verbetert en actieve deelname stimuleert

• Hoofdbesturingseenheid: de computer die het hele systeem aanstuurt

Van mechanische ondersteuning naar mens-machine-interactie

Revalidatie-exoskeletten zijn geëvolueerd van starre, voorgeprogrammeerde mechanische frames tot geavanceerde, intelligente systemen voor mens-machine-interactie. Deze technologieën zijn niet langer constructies die de patiënt louter verplaatsen, maar worden in de eerste plaats gezien als musculoskeletale robotsystemen die bewegingen in realtime aanpassen door interactie met het bewegingsapparaat.

Deze evolutie heeft deze apparaten radicaal veranderd, en moderne systemen integreren nu biomechanica, automatische besturing en neurofysiologie. De prestaties van het apparaat hangen niet alleen af van het mechanische ontwerp, maar ook van de actieve reactie van de patiënt, waardoor de participatie van de patiënt centraal staat in deze revalidatietechnologie.

De fysica achter revalidatie-exoskeletten

Een exoskelet is een aangedreven orthese of looprobot die is uitgerust met elektrische actuatoren bij de heup- en kniegewrichten. Deze actuatoren zijn ontworpen om biologische spieren na te bootsen door op basis van biomechanische principes koppel uit te oefenen op de gewrichten, om zo een natuurlijke en efficiënte beweging te realiseren.

Dit sensorkostuum fungeert als het ‘zenuwstelsel’ van het exoskelet en maakt realtime monitoring en adaptieve regeling van de interactie tussen het apparaat en het menselijk lichaam mogelijk. Belangrijke functionele componenten van een exoskelet zijn onder meer krachtsensoren, die de mechanische belastingen detecteren die tussen de gebruiker en het apparaat worden gegenereerd; positie-encoders, die de precieze hoekpositie en oriëntatie van elk gewricht meten; en traagheidssensoren, die de lineaire versnelling en hoeksnelheid registreren.

Al deze informatie wordt verwerkt door een computersysteem dat besturingsalgoritmen uitvoert die de elektrische actuatoren continu aanpassen, waardoor de bewegingsondersteuning zich in realtime aan de behoeften van de patiënt kan aanpassen.

Waarom feedback belangrijk is

De robot legt geen starre bewegingen op. In plaats daarvan past hij de mate van ondersteuning aan op basis van de mogelijkheden van de patiënt. Wanneer patiënten actief meewerken, vermindert het systeem de ondersteuning; wanneer patiënten moeite hebben met het uitvoeren van een beweging, wordt de ondersteuning juist vergroot.

Dit is een model met gedeelde controle, waarbij herstel zowel afhangt van het algoritme als van de eigen inzet van de patiënt. Visuele feedback interfaces helpen patiënten bovendien om zich op hun loopbeweging te concentreren, gemotiveerd te blijven en actief mee te werken tijdens het proces.

Potentiële voordelen

Het systeem maakt een groot aantal loopherhalingen mogelijk tijdens één sessie in een gecontroleerde omgeving, terwijl het therapeuten helpt om elke sessie optimaal te benutten, de fysieke belasting te verminderen en hen in staat stelt zich te concentreren op andere aspecten van de revalidatie.

Intensieve herhaling in combinatie met sensorische en visuele feedback kan helpen bij het reorganiseren van de neurale circuits die betrokken zijn bij motorische controle, waardoor de neuroplasticiteit bij patiënten wordt ondersteund.

Vertaling: Ann Bracke

Bron: Medscape