27 april 2026

Dit blijkt ook het geval in andere Noordse landen, maar niet wereldwijd.

• Tussen 1987 en 2022 is het aantal sterfgevallen in Finland ten gevolge van ALS verdubbeld, vooral bij oudere volwassenen, zo blijkt uit een studie.
• In andere landen blijkt die trend zich volgens de onderzoekers niet door te zetten, met name niet in de VS en Japan.
• De trend kan te wijten zijn aan een betere diagnostiek of een verhoogde blootstelling aan risicofactoren, maar volgens de wetenschappers is meer onderzoek vereist.

Volgens een nieuwe studie is het aantal sterfgevallen ten gevolge van amyotrofische laterale sclerose (ALS) de afgelopen drie decennia bijna verdubbeld in Finland, vooral bij oudere volwassenen.

De redenen zijn onbekend. De trend blijft trouwens beperkt tot de Noordse landen en zet zich wereldwijd niet door.

Het onderzoekteam — drie leden van de Universiteit van Tampere — onderzocht ALS-gerelateerde sterfgevallen in dit Europese land tussen 1987 en 2022 en stelde de trend vast bij zowel mannen als vrouwen uit verschillende leeftijdsgroepen.

Omdat de resultaten volgens leeftijd werden bijgesteld, zijn de verschillen volgens de onderzoekers “niet te wijten aan een verouderende bevolking”. Het team zocht veeleer een verklaring in betere diagnose-instrumenten en een grotere blootstelling aan risicofactoren.

De studie draagt de titel ‘Mortality from Amyotrophic Lateral Sclerosis in Finland 1987-2022’ en verscheen in het European Journal of Neurology.

Air pollution tied to higher ALS risk, worse patient outcomes in study

Luchtvervuiling lijkt verband te houden met het risico op ALS en met slechtere resultaten

Finland is niet het enige Noordse land met een gevoelige stijging van het aantal ALS-overlijdens in de afgelopen decennia, maar die trend doet zich niet bij alle leeftijdscategorieën voor, en in andere landen, zoals de VS, doet hij zich helemaal niet voor.

“In Japan daalde de mortaliteit zelfs bij mensen onder de 70 tussen 1995-2004”, zo schrijft het team.

In Finland verdubbelde de dodentol de afgelopen drie decennia

In deze studie wilde het drietal uitzoeken of de stijging in Finland gelijkliep met de andere Scandinavische landen. Dat deed het aan de hand van het Finse Register van Overlijdenscertificaten, dat het aantal sterfgevallen ten gevolge van ALS tussen 1987 en 2022 bevat volgens jaar, geslacht en leeftijdscategorie.

Dat is volgens hen één van de grote sterktes van de studie, wegens “de kwaliteit en betrouwbaarheid van de Finse statistieken in de wereldwijde context.”

Na statistisch op leeftijd te zijn bijgesteld, bleken in 1987 2,24 Finnen per 100.000 te zijn gestorven aan ALS, een cijfer dat tegen 2022 steeg tot 4,21, of een gemiddelde stijging van 1,7% per jaar.

Dit geldt zowel voor mannen als voor vrouwen. De volgens leeftijd bijgestelde mortaliteit steeg bij mannen echter gestaag met 1,2% per jaar, terwijl dit bij vrouwen tussen 1987 en 1997 5,5% bedroeg en na 1997 slechts 1%.

Het team stelde ook betekenisvolle leeftijdsverschillen vast. Het aantal sterfgevallen bleef stabiel bij wie jonger dan 50 was. Vijftigers en zestigers kenden een gemiddelde stijging van zowat 1% per jaar en bij mensen ouder dan 70 bedroeg het cijfer na bijstelling volgens leeftijd 2,4% per jaar.

Maar hoe die trends verklaren?

Hoewel de trends ook kenmerkend zijn voor andere Scandinavische landen, blijken ze moeilijk verklaarbaar.

Bepaalde genetische mutaties die verband houden met ALS zijn couranter in Finland dan elders, maar dat vormt volgens de onderzoekers waarschijnlijk niet de enige verklaring.

“Ze spelen ongetwijfeld een sleutelrol, maar ze verklaren wellicht de trend niet”, zo schrijft het team.

Tot de mogelijke factoren behoren een betere diagnostiek en een verhoogde blootstelling aan risicofactoren.

De wetenschappers duiden eerder op een toegenomen aantal ALS-gevallen als boosdoener.

“En dat is dan weer te wijten aan een verbeterde diagnostiek of een verhoogde blootstelling aan risicofactoren”, zegt het team, daarbij specifiek verwijzend naar toegenomen obesitas en minder fysieke activiteit.

Niettemin zijn andere omgevingsfactoren gemilderd tijdens de afgelopen decennia, zoals rookgedrag en blootstelling aan pesticiden. Dat zou tot minder diagnoses en sterfgevallen moeten leiden, dus er is heus nog meer onderzoek nodig.

                                                                                                                                              Vertaling: Bart De Becker

Bron: ALS News Today