Samenvatting

Achtergrond

Motorneuronziekte is een progressieve, dodelijke neurodegeneratieve ziekte waarvoor geen genezing bestaat. Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een psychologische therapie waarbij acceptatie, mindfulness en gedragsveranderingstechnieken worden toegepast. We wilden de effectiviteit van ACT plus gebruikelijke zorg evalueren, in vergelijking met alleen gebruikelijke zorg, voor het verbeteren van de kwaliteit van leven bij mensen met motorneuronziekte.

Methoden

We hebben een parallel, multicenter, tweearmige gerandomiseerde gecontroleerde studie uitgevoerd in 16 Britse zorgcentra of klinieken voor motorneuronziekte. In aanmerking komende deelnemers waren 18 jaar of ouder met een diagnose van definitieve of door laboratoriumonderzoek ondersteunde waarschijnlijke, klinisch waarschijnlijke of mogelijke familiale of sporadische amyotrofische laterale sclerose; progressieve spieratrofie; of primaire laterale sclerose; die voldeden aan de diagnostische criteria van de World Federation of Neurology’s El Escorial. De deelnemers werden willekeurig (1:1) ingedeeld om maximaal acht sessies ACT te krijgen, aangepast voor mensen met motorneuronziekte, plus de gebruikelijke zorg, of alleen de gebruikelijke zorg via een webgebaseerd systeem, gestratificeerd per locatie. De deelnemers werden 6 maanden en 9 maanden na de randomisatie gevolgd. De beoordelaars van de uitkomsten en de statistici van de studie waren niet op de hoogte van de behandelingstoewijzing. De primaire uitkomstmaat was de kwaliteit van leven, gemeten met behulp van de McGill Quality of Life Questionnaire-Revised (MQOL-R) zes maanden na randomisatie. De primaire analyses waren multilevelmodellering en gemodificeerde intention-to-treat onder deelnemers met beschikbare gegevens. Deze studie was vooraf geregistreerd bij het ISRCTN-register (ISRCTN12655391).

Bevindingen

Tussen 18 september 2019 en 31 augustus 2022 werden 435 mensen met motorneuronziekte benaderd voor het onderzoek, van wie er 206 (47%) werden beoordeeld op geschiktheid en 191 werden gerekruteerd. 97 (51%) deelnemers werden willekeurig toegewezen aan ACT plus gebruikelijke zorg en 94 (49%) werden toegewezen aan alleen gebruikelijke zorg. Van de 191 deelnemers waren 80 (42%) vrouw en 111 (58%) man, en de gemiddelde leeftijd was 63,1 jaar (SD 11,0). 155 (81%) deelnemers hadden primaire uitkomstgegevens 6 maanden na randomisatie. Na correctie voor basisscores, leeftijd, geslacht en clustering van therapeuten bleek ACT plus gebruikelijke zorg superieur te zijn aan gebruikelijke zorg alleen wat betreft kwaliteit van leven na 6 maanden (gecorrigeerd gemiddeld verschil op de MQOL-R van 0,66 [95% BI 0,22–1,10]; d=0,46 [0,16–0,77]; p=0,0031). Matige effectgroottes waren klinisch significant. Er werden 75 bijwerkingen gemeld, waarvan 38 ernstig, maar geen bijwerkingen werden in verband gebracht met de interventie.

Interpretatie

ACT plus gebruikelijke zorg is klinisch effectief voor het behouden of verbeteren van de kwaliteit van leven bij mensen met motorneuronziekte. Naarmate er meer bewijs komt dat deze bevindingen bevestigt, moeten zorgverleners overwegen hoe toegang tot ACT, aangepast aan de specifieke behoeften van mensen met motorneuronziekte, kan worden geboden binnen de klinische dienstverlening voor motorneuronziekte.

Vertaling: Ann Bracke

Bron: The Lancet