ALS-patiënten zullen mogelijk baat hebben bij levensbelangrijke therapieën die het resultaat vormen van een baanbrekend researchsamenwerkingsverband tussen Malta en China. De eerste resultaten worden binnen de 24 maanden verwacht.

Het internationaal onderzoek start deze maand en wil de levenskwaliteit verbeteren van steeds meer ALS patiënten, van wie het aantal in Malta tegen 2045 vermoedelijk met 30% zal toenemen.

In Malta leven zowat 17 patiënten met ALS (amyotrofische laterale sclerose). Maandelijks wordt gemiddeld één persoon gediagnosticeerd met deze ernstige en ongeneeslijke neurodegeneratieve aandoening, die gaandeweg het vermogen om te lopen, spreken, slikken en ademen aantast. Malta kent percentueel de meeste ALS-gevallen in Europa.

In het kader van dit project willen de Universiteit van Malta en de Shanghai Jiao Tong-universiteit – één van China’s vooraanstaande onderzoeksinstellingen – samen gedurende twee jaar nieuwe effectieve therapieën tegen ALS ontwikkelen.

Ruben J. Cauchi, hoofdonderzoeker en hoofd van het Motorneuronenziektelaboratorium van de Universiteit van Malta, verwacht binnen de 24 maanden betekenisvolle resultaten. “We zijn ervan overtuigd dat ons project nieuwe therapeutische deuren kan openen”, zegt hij.

Cauchi gewaagt van een “baanbrekend” project omdat het één van de grootste uitdagingen die gepaard gaan met ALS-onderzoek aanpakt: “De meeste ALS-gevallen zijn sporadisch, dus zonder gekende familiegeschiedenis of zonder identificeerbare genetische oorzaak”, legt hij uit. “En dat betekent dat het uiterst moeilijk is effectieve behandelingen te ontwikkelen voor deze patiënten.”

Het project wil dit probleem in het bijzonder aanpakken door voort te bouwen op eerder onderzoek dat een gemeenschappelijke storende biologische factor wist te identificeren, stelt Cauchi. “Door deze storing stroomafwaarts te bestuderen, hopen we nieuwe therapeutische doelwitten te onderscheiden, die kunnen leiden tot breed toepasbare behandelingen – dus voor een meerderheid en niet een deel van de patiënten.”

Cauchi benadrukt dat er sprake is van revolutionair onderzoek omdat de behandelingsopties “uiterst beperkt” waren. Momenteel is er maar één ruim toepasbare therapie beschikbaar, met hooguit een bescheiden impact – klinische studies hebben aangetoond dat ze het leven met hooguit drie maanden rekt, zo merkt hij op.

Op de vraag of de nieuwe therapieën volledige genezing beogen, antwoordt Cauchi dat ze wellicht de ziektevoortgang zullen remmen of de ziekte zullen stabiliseren – “tenminste in dit stadium”.

“Een echte remedie” zou volgens hem moeten inhouden dat risico-individuen worden geïdentificeerd nog voor de symptomen uitbreken en dat een profylactische behandeling wordt toegediend.

“Dat vormt een belangrijk doel op de lange termijn waaraan we nog niet toe zijn. Momenteel richten we ons op een verbetering van de levenskwaliteit en op het verlengen van het leven.

“We hopen dat we ALS dankzij de resultaten van dit samenwerkingsverband beter zullen begrijpen en kunnen komen tot nieuwe levenswijzigende therapieën voor een ruimere groep patiënten.”

Cauchi vindt het onrustbarend dat Malta deels door toedoen van genetische factoren percentueel de hoogste ALS-cijfers kent in Europa. Daarenboven veroudert de wereldbevolking steevast. Verwacht wordt dat het aantal gevallen in Europa met 20% en het aantal gevallen in China met 50% zal toenemen in de komende twee decennia.

In technische termen wil het project gemeenschappelijke moleculaire mechanismen van meerdere vormen van ALS identificeren – “en dat kan het fundament gaan vormen voor breed toepasbare therapieën”, zegt Cauchi. “ALS is een uiterst complexe ziekte, zowel genetisch als klinisch”, stelt hij, en hij voegt hieraan toe dat de ontdekking van gedeelde moleculaire doelwitten het hoofddoel vormt van het project.

“Het project heet astrALS en steunt op krachtige, genetisch manipuleerbare modelorganismen – zoals fruitvliegen – om de cellulaire reeksen van genetische mutaties die verband houden met ALS te dissecteren. Het gaat om eenvoudige organismen, maar ze weerspiegelen een groot aantal menselijke biologische trajecten en ze maken snel, grootschalig experimenteel onderzoek mogelijk.”

Cauchi legt uit dat de onderzoekers aan de hand van een waaier van geavanceerde instrumenten die worden gebruikt in biologisch onderzoek om de totaliteit van de moleculen in een biologisch systeem te onderzoeken, een staalkaart zullen opstellen van de manier waarop veelomvattende risicofactoren de genexpressie en de functie van eiwitten wijzigen.

Deze gegevens in een gamma van biologische modellen integreren moet gemeenschappelijke ziektemechanismen blootleggen die als therapeutisch doelwit kunnen dienen.

Project astrALS wordt gesponsord door Xjenza Malta en het Ministerie van Wetenschappen en Technologie van de Volksrepubliek China, en ressorteert onder de SINOMALTA Fund 2024 Call. Het partnerschap combineert de uitmuntende ALS-research van de Universiteit van Malta met de spitstechnologische knowhow op het vlak van high-throughput moleculaire profiling van de Shanghai Jiao Tong-universiteit, die volgens Cauchi wereldwijd hoog staat aangeschreven.

“Een mooi voorbeeld van internationale wetenschappelijke samenwerking die in hoog tempo naar nieuwe ontdekkingen leidt. Bovendien versterkt het de groeiende invloed van Malta op het vlak van wereldwijd neurowetenschappelijk onderzoek en onderlijnt het de toewijding van het land aan het lenigen van de dringende behoeften van patiënten die lijden aan een neurodegeneratieve ziekte.” Daar is Cauchi rotsvast van overtuigd.

Vertaling: Bart De Becker

Bron: The Sunday Times of Malta