13 maart 2026

De test zou ook kunnen helpen bij het opsporen van andere neurodegeneratieve aandoeningen

• Amydis heeft 2,5 miljoen dollar ontvangen om een oogtest te ontwikkelen voor een vroegere diagnose van ALS.
• De test spoort giftige afzettingen van het TDP-43-eiwit, een kenmerk van ALS, in het netvlies op.
• Deze niet-invasieve methode zou klinische proeven en de toegang tot behandelingen van ALS kunnen verbeteren.

Amydis kreeg een subsidie van 2,5 miljoen dollar van het Amerikaanse National Institutes of Health (NIH) om een eenvoudige oogtest te ontwikkelen die giftige afzettingen van het TDP-43-eiwit kan opsporen, een kenmerk van amyotrofische laterale sclerosis (ALS) en verschillende andere neurodegeneratieve aandoeningen.

Met de financiering van het National Institute on Aging van het NIH gaan onderzoekers netvliesweefsel, de lichtgevoelige laag achter in het oog, van gedoneerde ogen analyseren en artificiële intelligentie inzetten om ziektespecifieke patronen van TDP-43-ophoping op te sporen.

De bedoeling is om een niet-invasieve beeldvormingsmethode te ontwikkelen die die eiwitafzettingen eerder kan opsporen en kan helpen bij een snellere diagnose van ALS en aanverwante aandoeningen.

“Voor patiënten en families die te maken krijgen met ALS en aanverwante vormen van dementie, is tijd van cruciaal belang”, aldus Stella Sarraf, PhD, oprichter en CEO van Amydis, in een persbericht van het bedrijf. “We geloven dat het oog een onontgonnen gebied is in de opsporing van neurodegeneratieve aandoeningen. Vroegtijdige opsporing heeft het potentieel om de manier waarop ALS en aanverwante aandoeningen worden gediagnosticeerd, onderzocht en uiteindelijk behandeld, te veranderen.”

De meeste mensen met ALS hebben afwijkingen in het TDP-43-eiwit

Het vroegtijdig diagnosticeren van ALS kan moeilijk zijn omdat er geen enkele test bestaat om de ziekte vast te stellen. Meestal komen artsen pas tot een diagnose na veelvuldige onderzoeken om andere aandoeningen met gelijkaardige symptomen uit te sluiten.

De meeste mensen met ALS hebben afwijkingen in het eiwit dat TDP-43 wordt genoemd. Dat eiwit bevindt zich normaal gezien in de celkern, waar het DNA van de cel is opgeslagen, en reguleert daar de activiteit van bepaalde genen.

Het TDP-43-eiwit neemt echter vaak een abnormale vorm aan bij ALS en vormt giftige afzettingen buiten de celkern, waardoor het zijn normale functie niet meer kan uitoefenen. Aangenomen wordt dat het verlies van TDP-43 uit de celkern en giftige eiwitklonters bijdragen aan het afsterven van zenuwcellen.

Hoewel TDP-43-afzettingen een kenmerk zijn van ALS en andere neurodegeneratieve aandoeningen, bestaat er nog geen test om TDP-43 op te sporen bij levende patiënten.

Amydis probeert dat probleem aan te pakken door een niet-invasieve methode te ontwikkelen om TDP-43 in het netvlies op te sporen. Sommige netvliescellen staan in rechtstreekse verbinding met de hersenen en veranderingen in het netvlies weerspiegelen vaak veranderingen in de hersenen.

Een moleculaire biomarkertest om TDP43 in het oog op te sporen kan het opzetten van klinische proeven en het afstemmen van medicatie vergemakkelijken, en ook de werving van patiënten voor klinische proeven versnellen, waardoor er eerder toegang ontstaat tot veelbelovende experimentele behandelingen.

Het bedrijf ontwikkelt een fluorescerende eye-tracking (tracer), die AMDX-2011P wordt genoemd, die zich bindt aan giftige afzettingen van abnormaal gevouwen eiwitten zoals TDP-43 en ervoor zorgt dat ze oplichten bij beeldvormende scans. Zo zouden dokters en onderzoekers die giftige klonters kunnen meten, wat mogelijk een test zou opleveren voor een vroegere diagnose en een betere monitoring van neurodegeneratieve aandoeningen als ALS.

“Opsporing van TDP-43 bij mensen met ALS voordat de symptomen beginnen, zou een stap voorwaarts zijn voor ons vakgebied,” aldus Merit Cudkowicz, MD, directeur van het Sean M. Healey & AMG Center for ALS in het Massachusetts General Hospital in Boston (VS). “Een moleculaire biomarkertest om TDP43 in het oog op te sporen, kan het opzetten van klinische proeven en het afstemmen van medicatie vergemakkelijken, en ook de werving van patiënten voor klinische proeven versnellen, waardoor er eerder toegang ontstaat tot veelbelovende experimentele behandelingen.”

Deze fase 2-subsidie bouwt voort op eerder onderzoek dat werd gefinancierd door een fase 1-subsidie van het NIH, waarbij de fluorescerende tracer van het bedrijf TDP-43 opspoorde in netvliesweefsel van overleden patiënten met ALS en andere aandoeningen.

Met die eerdere financiering onderzochten onderzoekers de ogen van 16 overleden ALS-patiënten en 9 gezonde donoren. De netvliezen werden in stukken gesneden en gemerkt met AMDX-2011P en antilichamen tegen TDP-43. Uit gegevens bleek dat AMDX-2011P zich sterk bond met de abnormale TDP-43-eiwitten.

Amydis heeft ook een fase 1-klinische studie gesponsord die PROBE (NCT05542576) wordt genoemd en waarbij AMDX-2011P werd getest bij 13 volwassenen met ALS of de ziekte van Parkinson. AMDX-2011P werd in meerdere doses via een eenmalige infusie in de bloedbaan toegediend en had geen ernstige bijwerkingen. De meest voorkomende bijwerkingen waren gevoelloosheid of tintelingen, een veranderde smaak en luchtweginfecties.

Met de nieuwe financiering zal het bedrijf de netvliezen van overleden patiënten verder analyseren en zal het artificiële intelligentie inzetten om ziektespecifieke patronen voor ALS en andere aandoeningen te definiëren, waardoor onderzoekers mogelijk het onderscheid kunnen maken tussen die verwante aandoeningen.

Amydis plant mogelijk ook een fase 2-klinische studie bij Mass General om de fluorescerende tracer verder te bestuderen bij mensen met ALS.

Vertaling: Valerie Vissers

Bron: ALS News Today