Het gebruik van veelvoorkomende psychiatrische medicijnen (anxiolytica, hypnotica en sedativa, en antidepressiva) wordt in verband gebracht met een hoger risico op het ontwikkelen van amyotrofische laterale sclerose (ALS) en slechtere resultaten na de diagnose, met een kortere overlevingsduur en snellere functionele achteruitgang, volgens een landelijk Zweeds onderzoek onder leiding van het Karolinska Institutet

ALS is een dodelijke neurodegeneratieve ziekte die traditioneel wordt gekenmerkt door degeneratie van motorneuronen, hoewel patiënten vóór de diagnose vaak psychiatrische symptomen zoals depressie en angst melden. Eerdere studies hebben psychiatrische stoornissen in verband gebracht met een hoger risico op ALS, maar slechts weinig studies hebben de rol van psychiatrische medicijnen rechtstreeks onderzocht.

In de studie “Use of Common Psychiatric Medications and Risk and Prognosis of Amyotrophic Lateral Sclerosis”, gepubliceerd in JAMA Network Open, hebben onderzoekers een landelijk register gebaseerd case-control- en cohortonderzoek uitgevoerd om na te gaan of het voorgeschreven gebruik van anxiolytica, hypnotica en sedativa of antidepressiva verband houdt met het risico op of de prognose van ALS.

De gegevens zijn afkomstig uit Zweedse landelijke gezondheids- en bevolkingsregisters. In totaal werden 1.057 personen bij wie tussen 2015 en 2023 ALS was vastgesteld, op basis van leeftijd en geslacht gematcht met 5.281 personen uit de algemene bevolking die geen ALS hadden. In totaal werden ook 1.418 volle broers en zussen (waarvan 709 met ALS) en 871 echtgenoten van ALS-patiënten als relatieve controlegroep opgenomen.

Het gebruik van psychiatrische medicatie vóór de diagnose ging gepaard met een verhoogd risico op de diagnose ALS. In de populatievergelijking hadden personen aan wie anxiolytica waren voorgeschreven een 34% hogere kans op ALS, terwijl degenen aan wie hypnotica en sedativa waren voorgeschreven een toename van 21% hadden en degenen aan wie antidepressiva waren voorgeschreven een toename van 26%.

Na de diagnose ALS hadden patiënten met een voorgeschiedenis van anxiolyticagebruik een 52% hoger risico op overlijden of invasieve beademing. Voor antidepressiva nam het risico met 72% toe. Hypnotica en sedativa werden in verband gebracht met een 23% hoger risico, hoewel het betrouwbaarheidsinterval 1,0 omvatte (HR, 1,23; 95% BI, 0,94-1,61).

Functionele achteruitgang, gemeten aan de hand van ALSFRS-R-scores, trad sneller op bij patiënten die eerder antidepressiva hadden gebruikt.

De onderzoekers concludeerden dat het gebruik van anxiolytica, hypnotica en sedativa of antidepressiva geassocieerd was met een hoger toekomstig risico op de diagnose ALS. Bij patiënten die al gediagnosticeerd waren, werd het gebruik van anxiolytica of antidepressiva vóór de diagnose ook geassocieerd met een kortere overleving en een snellere functionele achteruitgang.

Volgens de auteurs “wijzen deze bevindingen op een mogelijk verband tussen psychiatrische medicatie, of de indicaties daarvoor (d.w.z. psychiatrische stoornissen), en het risico op en de progressie van ALS”, wat de mogelijkheid doet rijzen dat psychiatrische symptomen vroege manifestaties van ALS kunnen zijn of dezelfde onderliggende mechanismen hebben als motorneuronendegeneratie.

Potentiële biologische verbanden tussen psychiatrische symptomen en de pathofysiologie van ALS, zoals ontregeling van de HPA-as, gliale activering of neuro-inflammatie, werden genoemd als gebieden die verder onderzoek vereisen.

Vertaling: Ann Bracke

Bron: Medical Express