Denk vandaag na over morgen: zorgvolmacht en vroegtijdige zorgplanning
Hoe zorg je ervoor dat jouw wensen gerespecteerd worden wanneer je op een dag zelf niet meer kunt beslissen? Dat was de centrale vraag tijdens de infosessie die de ALS Liga op maandag 16 november organiseerde. Soetkin Suetens, casemanager, nam de deelnemers mee in de wereld van de vroegtijdige zorgplanning en de zorgvolmacht. Twee belangrijke instrumenten die kunnen helpen om ook bij een veranderende gezondheidssituatie zoveel mogelijk zelf de regie over je leven te behouden.
Twee begrippen, twee verschillende betekenissen
Tijdens de infosessie werd eerst het onderscheid tussen beide begrippen verduidelijkt.
Vroegtijdige zorgplanning betekent dat je tijdig nadenkt en praat over de zorg en behandelingen die je in de toekomst wel of liever niet zou willen, mocht je op een bepaald moment niet meer zelf kunnen aangeven wat je wensen zijn. Wat vind je belangrijk ? Welke behandelingen zou je overwegen ? Wat betekent levenskwaliteit voor jou ? Het zijn vragen die je kunt bespreken met je partner, familie, huisarts en andere zorgverleners. Je kunt je wensen ook schriftelijk vastleggen.
Een zorgvolmacht is dan weer een juridisch document waarmee je iemand die je vertrouwt de bevoegdheid geeft om bepaalde zaken voor jou te regelen wanneer je dat zelf niet meer kunt. Dat kan bijvoorbeeld gaan over bankzaken, betalingen, administratie of het beheer van onroerend goed. Je kiest zelf wie je deze verantwoordelijkheid toevertrouwt en welke bevoegdheden die persoon krijgt.
Beide instrumenten vullen elkaar mooi aan: met vroegtijdige zorgplanning maak je je wensen rond toekomstige zorg kenbaar, met een zorgvolmacht regel je wie bepaalde zaken namens jou mag behartigen.
Waarom tijdig nadenken bij ALS zo belangrijk is
Bij ALS kan de situatie soms snel veranderen. De ziekte kan invloed hebben op je spierkracht, ademhaling en spraak, waardoor ook communiceren moeilijker kan worden. Net daarom is het waardevol om tijdig stil te staan bij je wensen en deze kenbaar te maken zolang je zelf vlot beslissingen kunt nemen en je gedachten kunt uitdrukken.
Dat betekent zeker niet dat je de hoop opgeeft of vandaag al beslissingen moet nemen over alles wat de toekomst kan brengen. Integendeel: het gaat erom je eigen stem te behouden, je levenskwaliteit centraal te stellen en zoveel mogelijk zelf richting te blijven geven aan je leven.
Ook voor je partner, kinderen en andere naasten kan dit een grote steun betekenen. Wanneer je wensen vooraf besproken zijn, hoeven zij later minder te gissen naar wat jij zou willen. Dat kan onzekerheid, schuldgevoelens en mogelijke meningsverschillen helpen verminderen. Het geeft hen houvast bij moeilijke beslissingen.
Praten over toekomstige zorg en het levenseinde is niet vanzelfsprekend. Toch hoeft het gesprek niet meteen over het levenseinde te gaan. Je kunt klein beginnen, vanuit wat je vandaag belangrijk vindt. Bijvoorbeeld: ‘Ik heb nagedacht over wat ik belangrijk vind als mijn ziekte verder evolueert. Mag ik dat eens met jou bespreken?’
Je hoeft ook niet alles in één gesprek te bespreken. Begin met één onderwerp en kom er later op terug. Je huisarts, neuroloog of een andere zorgverlener, zoals de casemanager van de ALS Liga, kan helpen om het gesprek op gang te brengen.
Wie meer informatie zoekt over vroegtijdige zorgplanning en de bijbehorende documenten, kan terecht bij LEIF (www.leif.be). Via de apotheek is ook de gratis LEIF-brochure over vroegtijdige zorgplanning verkrijgbaar.
Voor een zorgvolmacht kan je terecht bij de mutualiteiten of via: https://www.notaris.be/erven-schenken/je-naasten-beschermen/de-zorgvolmacht
Heb je onroerend goed, dan moet een notaris de zorgvolmacht opstellen. Elke zorgvolmacht moet geregistreerd worden in het Centraal Register van de Zorgvolmachten om geldig te zijn, dus stel je zelf je zorgvolmacht op, dan moet je dit aanbieden bij de bevoegde rechtbank van jouw woonplaats voor registratie !
De belangrijkste boodschap van deze infosessie was duidelijk: je hoeft vandaag niet te beslissen over alles wat de toekomst mogelijk brengt. Maar het is wel waardevol om na te denken over wat voor jou telt, waar je op hoopt, waar je bang voor bent en wat je absoluut wilt behouden in je leven. Door je wensen tijdig bespreekbaar te maken, geef je jezelf de kans om zoveel mogelijk de regie te behouden. Tegelijk geef je je naasten duidelijkheid en houvast wanneer zij je later misschien moeten ondersteunen bij moeilijke beslissingen.
Heb je vragen over vroegtijdige zorgplanning of een zorgvolmacht? Neem gerust contact op met de ALS Liga via info@als.be of telefonisch op 016 23 95 82.

