10 augustus 2026

Bij blootstelling aan onkruidverdelgers is het risico zelfs nog groter.

• Volgens een nieuwe studie verhoogt beroepsmatige blootstelling aan pesticiden aanzienlijk het risico op ALS. Hoe groter de blootstelling, hoe hoger het risico.
• Blootstelling aan onkruidverdelgers verhoogde het risico op ALS zelfs met 71%.
• Volgens de onderzoekers moet de blootstelling aan pesticiden op de werkvloer dringend worden aangepakt met gepaste veiligheidsmaatregelen.

Volgens een systematisch overzicht en een grondige meta-analyse lopen mensen die beroepshalve in aanraking komen met pesticiden een hoger risico op amyotrofische laterale sclerose (ALS). Onkruidverdelgers vormen daarbij de grootste boosdoener.

Studies die een licht werpen op de intensiteit van de blootstelling komen tot de conclusie dat blootgestelde arbeiders twee tot drie keer zoveel risico lopen op de ziekte.

“We beschikken maar over een klein aantal studies, die behoorlijk heterogeen zijn, maar ze leveren voldoende bewijs dat beroepsmatige blootstelling aan pesticiden het risico op ALS kan verhogen”, schrijven de onderzoekers. De bevindingen geven volgens hen een duwtje in de rug aan campagnes om dit soort blootstelling aan te pakken.

De studie is getiteld ‘Occupational exposure to pesticides increases the risk of amyotrophic lateral sclerosis: a systematic review and meta-analysis’, en verscheen in Occupational & Environmental Medicine.

We hebben al tientallen jaren weet van het risico

De toenemende vraag naar voedingsmiddelen en de klimaatverandering hebben het gebruik van pesticiden de afgelopen 30 jaar doen toenemen. We waren al geruime tijd vertrouwd met de acute neurotoxische effecten van pesticiden — meer bepaald insecticiden — maar of langdurige blootstelling neurodegeneratieve ziekten als ALS in de hand werkt, staat nog steeds ter discussie.

ALS beschadigt de zenuwcellen die de bewegingen controleren en hoewel een aantal genetische mutaties met de ziekte kunnen worden geassocieerd, tasten we nog steeds in het duister over de oorzaken van ALS. Er duikt wel steeds meer bewijs op dat ook beroepsmatige en omgevingsfactoren — zoals elektromagnetische velden, zware metalen en pesticiden — een rol zouden kunnen spelen.

Pesticiden kwamen meer dan 40 jaar geleden al in het vizier als risicofactor, wat het onderwerp vormde van tal van studies en systematische nazichten, maar het al dan niet beroepsmatige aspect bleef daarbij grotendeels onderbelicht.

Dat onderscheid is echter cruciaal omdat arbeiders die met pesticiden werken veel sterker worden blootgesteld dan de algemene bevolking. De werkvloer verdient dan ook bijzondere aandacht.

Onze onderzoekers namen dan ook systematisch studies onder de loep die verschenen tussen 1990 en 2025 en die het verband tussen beroepsmatige blootstelling aan pesticiden en ALS centraal stelden. Uit meer dan 700 gepubliceerde opstellen lichtten ze acht geval-controlestudies — die de blootstelling vergeleken met een bepaalde factor bij mensen met of zonder een bepaalde trek. Deze studies voldeden aan de criteria voor de hoofdanalyse. Er waren 1.734 mensen met ALS bij betrokken.

Uit de verzamelde gegevens van zes van deze studies bleek dat arbeiders die beroepsmatig werden blootgesteld aan pesticiden 58% meer kans lopen op ALS.

Van de geëvalueerde pesticidegroepen stonden onkruidverdelgers garant voor 71% meer risico. Bij insecticiden en schimmelverdelgers bedroeg dat percentage respectievelijk 57% en 61%. Volgens de onderzoekers is echter voorzichtigheid geboden bij de interpretatie van deze cijfers, omdat slechts weinig studies specifieke pesticideklassen onderzoeken.

Drie studies belichten de intensiteit van de blootstelling. Blootgestelde arbeiders lopen twee tot drie keer meer risico op de ziekte, zo blijkt.

Bij mannen bleek het risico op de ziekte statistisch betekenisvol, bij vrouwen niet, maar dit moet volgens de onderzoekers nog veel grondiger worden bestudeerd.

Het beperkt aantal studies en de uiteenlopende beoordelingsmethodes maakten een gedetailleerder analyse helaas onmogelijk. Bijkomende studies zijn dus vereist, maar toch stellen de onderzoekers dat hun bevindingen “het bestaande bewijsmateriaal staven dat blootstelling aan pesticiden het risico op ALS verhoogt”. Dit moet bijdragen aan inspanningen om die blootstelling op de werkvloer te reduceren.
                                                                                                                             

Vertaling: Bart De Becker

Bron: ALS News Today