23 oktober 2025
Standaard MRI-scans van de tong kunnen vroege detectie en constante controle van motorneuronziekte ondersteunen.
Een onderzoek onder leiding van dr. Thomas Shaw, van de University of Queensland’s School of Electrical Engineering and Computer Science, heeft getoond dat personen met MND, ook bekend als ALS, die problemen ondervinden met spreken of slikken over het algemeen kleinere tongspieren hebben. Het onderzoek werd gepubliceerd in het tijdschrift Computers in Biology and Medicine.
Dr. Shaw zei dat dit een van de eerste indicatoren zou kunnen zijn van neurodegeneratieve ziektes. “Er zijn acht spieren in onze tong die met elkaar verbonden zijn; elke spier heeft een aparte rol bij eten, slikken en spreken,” zegt hij. “Voor personen met een motorneuronziekte is er echter, zoals bij veel andere lichaamsspieren, een progressieve verzwakking van de tongspieren die leidt tot verlamming.”
“Dit symptoom vroegtijdig kunnen detecteren en opvolgen, kan patiënten en clinici helpen, vooral bij interventies zoals vroegtijdige toegang tot klinische studies.”
Dr. Shaw, een neurowetenschapper, zei dat het bestuderen van de tongspieren in de mond van een persoon met MND in het verleden moeilijk en invasief is geweest. “Gelukkig zijn zowel de tong als de hersenen vaak te zien op een standaard hersenscan. We hebben dus meer dan 200 oude MRI-scans bestudeerd, waaronder enkele van personen met MND,” zegt hij.
“Door een combinatie van AI-ondersteunde en geavanceerde beeldvormingstechnieken waren we in staat om exacte afmetingen te verkrijgen van het volume en de vorm van de tongspieren. Vergelijking van de dwarsdoorsnedes toonde significante verschillen tussen de scans van personen met MND en personen zonder MND.”
Dr. Shaw zei dat eerder onderzoek getoond heeft dat personen met MND, waarbij de symptomen zich manifesteren in mond-, tong-, keel- en nekspieren, een kortere overlevingsperiode hebben dan patiënten waarbij de symptomen zich manifesteren in de ledematen.
“Dat reflecteerden onze resultaten: personen met een lager tongvolume hadden een slechtere prognose,” zegt hij. “Het belangrijkste is dat deze meting ons mogelijk informatie kan opleveren over zowel de levensverwachting voor personen met MND als een snellere diagnose. Dat kan op zijn beurt helpen bij de planning en snellere registratie voor klinische studies”
Volgens coauteur van het onderzoek en logopedist dr. Brooke-Mai Whelan, van UQ’s School of Health and Rehabilitation Sciences, is de tong een complex orgaan dat iedere dag duizenden, nauwkeurig gecoördineerde bewegingen uitvoert die pas opvallen wanneerze beginnen te falen.
“Wanneer het functioneren van de tong verzwakt, kan slikken gevaarlijk worden en kan spraak moeilijk verstaanbaar zijn,” zegt dr. Whelan. “Personen met MND zeggen dat niet meer kunnen spreken erger is dan niet meer kunnen eten, drinken of wandelen.
“Begrijpen welke tongspieren juist aangetast worden bij MND zal ons helpen om strategieën te ontwikkelen om daarvoor te compenseren, zoals een persoon zijn spraakpatronen aanpassen om gebruik te maken van de onaangetaste spiergroepen. Het zou kunnen helpen bij de planning van interventies zoals stemopslag, de natuurlijke spreekstem opnemen om in communicatieapparatuur te gebruiken na stemverlies, zodat dit zo vroeg mogelijk gedaan wordt.”
Dr. Shaw zei dat de gegevens en de methodologieën al openbaar gemaakt zijn om zo waardevolle hulpmiddelen te voorzien voor de hele onderzoeksgemeenschap.
“Er is momenteel een vertraging van 12 maanden tussen de eerste symptomen die een persoon met MND ervaart en hun diagnose. Het doel is om vroegtijdige toegang te krijgen tot behandelingen, steun, inschrijvingen in klinische studies en stemopslag,” zegt hij. “Deze methode kan ook gebruikt worden om talloze bestaande MRI-datasets te bestuderen, wat kan helpen bij het onthullen van inzichten in een reeks andere gezondheidsproblemen, waaronder spraakproblemen en kanker.”
Vertaling: Joske Van Peer